Arteta thay đổi Arsenal thế nào để vô địch?

Nâng tầm độ gai góc. Từ khi tiếp quản Arsenal tháng 12/2019, Arteta luôn thích dùng hình ảnh để thu hút chú ý và khơi gợi cảm xúc cầu thủ. Ba năm trước, hình bóng chiếc cup Ngoại hạng Anh được treo trên tường ở trung tâm huấn luyện London Colney. Và cuối cùng sau hơn hai thập kỷ trắng tay tại giải, Pháo thủ cuối cùng cũng có mang về chiếc cup thật.

Trước khoảnh khắc vỡ òa ấy là ba mùa liên tiếp Arsenal về nhì. Họ có quá nhiều điều để trăn trở. Những trận hòa, chấn thương, án treo giò và việc thiếu một tiền đạo "sát thủ" khiến đội bóng London kém nhà vô địch mùa 2024-2025 - Liverpool - tới 10 điểm. Thậm chí tại Anfield mùa trước, một biểu ngữ châm chọc Arsenal còn được giăng ra: "Luôn là phù dâu, không bao giờ là cô dâu".

Arteta không ngồi yên. Nhiệm vụ cuối cùng của ông trước khi đi nghỉ hè 2025 là trao đổi với đồng Chủ tịch Josh Kroenke về các mục tiêu chuyển nhượng. Sau đó, Arteta tới khu nghỉ dưỡng quen thuộc ở Portals Nous, gần Palma trên đảo Mallorca, cùng vợ Lorena Bernal để mừng sinh nhật ba con Gabriel, Daniel và Oliver - đều sinh trong tháng 6.

Nhưng Arteta chưa bao giờ tắt máy. Điện thoại của ông réo liên tục trong kỳ nghỉ, trong đó có việc thay đổi ban huấn luyện. Carlos Cuesta, một trợ lý thân cận, rời Arsenal để dẫn dắt Parma. Arteta cần người thay thế.

Gabriel Heinze, cựu đồng đội tại PSG, là người được chọn. Arteta thích tính cách quyết liệt của cựu hậu vệ Argentina. Khi ấy, Heinze đang thất nghiệp sau khi rời Newell’s Old Boys tháng 11/2023. Heinze nổi tiếng nghiêm khắc. Thời còn làm việc tại Velez, Heinze giới hạn thời gian cầu thủ dùng điện thoại và cấm chơi PlayStation trong giờ nghỉ. Cường độ làm việc quá lớn cũng là một phần nguyên nhân khiến ông mất việc tại Atlanta Utd sau một năm ở MLS.

Roy Keane, đội trưởng của Heinze tại Man Utd, từng gọi người đồng đội trong tự truyện là một cầu thủ "rất khó chịu trong tập luyện". Arteta nghĩ Arsenal cần thêm sự gai góc ấy để nâng cấp trình độ. Heinze được đưa vào ban huấn luyện, chủ yếu làm việc với các hậu vệ về tranh chấp cá nhân và khả năng đọc trận đấu.

Arteta và Heinze đặc biệt chú trọng kỷ luật. Mùa trước, Arsenal nhận 70 thẻ vàng và 6 thẻ đỏ - nhiều nhất giải, không ít trong đó khiến họ đánh mất trận đấu. Mùa này, thay đổi hiện rõ: Arsenal đứng đầu bảng chỉ số fair-play với 50 thẻ vàng, không thẻ đỏ và không chịu phạt đền.

Heinze còn có nhiệm vụ khác: hướng dẫn Viktor Gyokeres. Tiền đạo Thụy Điển được mua về để giải bài toán ghi bàn, nhưng đầu mùa bị gắn mác chỉ giỏi bắt nạt các đội yếu và chưa thực sự đáp ứng kỳ vọng khi đội bóng bế tắc. Gyokeres cũng cần cải thiện khả năng làm tường và điểm chạm liên kết lối chơi. Heinze vào cuộc ở giai đoạn cuối mùa, và sự tiến bộ xuất hiện rõ trong màn trình diễn của Gyokeres trước Atletico ở bán kết Champions League.

Kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai. Các bản hợp đồng đến dồn dập khi Arsenal chuẩn bị du đấu châu Á. Trong quá trình hòa nhập tân binh, Arteta kể lại lịch sử giàu danh hiệu của CLB. Ông chủ động đưa những thành tựu thời Arsene Wenger trở lại London Colney, với hình ảnh các vinh quang cũ được treo lại trên tường.

Ngày đầu gia nhập Arsenal từ Chelsea, Noni Madueke được xem video về những khoảnh khắc biểu tượng của Arsenal, trong đó có cú vô-lê nửa nảy của Tony Adams vào lưới Everton năm 1998, khi Wenger lần đầu vô địch Ngoại hạng Anh. Madueke còn nhận một hộp quà, kèm thư từ Declan Rice, người quen anh từ bóng đá trẻ. Arteta hiểu những chi tiết nhỏ có thể mang lại giá trị lớn.

Arteta biết Martin Zubimendi có một chú chó tên Lea. Khi tiền vệ này đến từ Real Sociedad, Arteta chào đón anh bằng Win, chú chó Labrador màu chocolate của CLB. Win lập tức nằm lăn ra nũng nịu Zubimendi. Tân binh Tây Ban Nha còn nhận tin nhắn từ Mikel Merino và Martin Odegaard, những người từng chơi cùng anh tại Sociedad.

Với Gyokeres, anh nhận thư từ Odegaard, trong đó đội trưởng Arsenal nói cứ thoải mái liên hệ nếu cần giúp đỡ. Eberechi Eze, CĐV Arsenal từ nhỏ, là một trong những người đến muộn nhất. Cựu cầu thủ Crystal Palace cười rạng rỡ khi xem video từ Thierry Henry, tiền đạo hay nhất lịch sử CLB. Trước đó, Eze từng suýt chuyển sang Tottenham.

2025-2026 cũng là mùa Arsenal hướng tới tương lai. Ngày 14/3/2026 sẽ được khắc ghi khi Max Dowman, mới 16 tuổi 73 ngày, vào sân giữa lúc Arsenal bế tắc trước Everton. Trong khoảng 16 phút góp mặt, sao mai này kiến tạo cho Gyokeres mở tỷ số rồi đích thân ấn định thắng lợi 2-0.

Sau trận, bầu không khí tại Emirates đầy phấn khích. Gia đình Dowman được gửi rượu champagne. Hai ngày sau, Dowman trở lại trường học. Chàng trai tuổi teen nhanh chóng hiểu rằng màn trình diễn đó không đem lại đặc quyền. Vài tuần sau, Dowman bị Gabriel quát vào mặt vì không hỗ trợ phòng ngự đủ tốt ở một tình huống cuối trận gặp Sporting Lisbon, pha bóng nếu thành bàn sẽ kéo tứ kết Champions League vào hiệp phụ.

Tình huống cố định quyết định mùa giải. Ở Brazil, có lẽ Gabriel Jesus và đồng đội sẽ bị chỉ trích ra mặt nếu đội của anh ghi tới 24 bàn từ tình huống cố định, trong đó có 18 bàn từ phạt góc. Nhưng đó chính xác là những gì Arsenal làm ở Ngoại hạng anh mùa này.

"Là một người Brazil, xuất thân từ đường phố với tình yêu bóng đá đẹp, đôi khi điều đó không hay lắm, thậm chí còn hơi khó chịu", Jesus nói. "Nhưng sau cùng, tôi có thêm một chức vô địch, và tôi muốn thêm nữa. Tôi ổn nếu thắng và định đoạt danh hiệu bằng cách này. Có bao nhiêu World Cup hay danh hiệu từng được quyết định bởi bóng chết?".

Tầm quan trọng của tình huống cố định được Arsenal nhấn mạnh bằng một biểu ngữ lớn tại trung tâm huấn luyện: "Bóng chết thắng trận". Hết giờ tập, HLV chuyên trách Nicolas Jover thường ở lại để làm việc với cầu thủ về chiến lược kéo, chắn, di chuyển phức tạp, với cả những pha chạy chỗ sau vạch cầu môn trong các bài phối hợp. Arsenal cũng thích trì hoãn thời điểm đá phạt để gia tăng sự bất an cho thủ môn đối phương. Nhiều cầu thủ Arsenal tiết lộ những lời chỉ trích chỉ càng thúc đẩy họ tiếp tục rèn giũa bóng chết.

Bàn đầu tiên của Arsenal mùa này đến từ phạt góc ở phút 13 tại Old Trafford. William Saliba cản thủ môn Altay Bayindir, còn Riccardo Calafiori đánh đầu ghi bàn. Bóng chết sau đó góp phần đem lại các chiến thắng cho Pháo thủ trước Newcastle với tỷ số 2-1 và 1-0, Fulham 1-0, Crystal Palace 1-0 và Chelsea 2-1.

Với Arteta, từng chi tiết đều có giá trị. Ông có cả một đội ngũ HLV và phân tích viên đông đảo ngồi sau hậu trường, đông đến mức một số người từng bị từ chối khi muốn tham gia màn ăn mừng trong đường hầm tại London Stadium.

Arteta cũng tìm cách tạo ảnh hưởng, mà nhiều người nói là tiểu xảo, từ đường biên. Thuyền trưởng Arsenal từng khiến cầu thủ chạy cánh đối phương khó bứt tốc. Arteta đã dùng cách này trước Aston Villa, Tottenham, Crystal Palace và Atletico.

Thay đổi văn hóa. Khi đến Arsenal, Arteta thay đổi nhiều thứ ở trung tâm huấn luyện. Mùa này, ông mời chuyên gia dinh dưỡng Pamela Ibarra từ Man City để cải thiện chế độ ăn và thể trạng. Bít-tết xuất hiện trong thực đơn trước ngày thi đấu, dù Bukayo Saka thích món bạch tuộc với cơm và khoai tây hơn.

Tạo ra một đại gia đình với bầu không khí ấm cúng để giúp cầu thủ hòa nhập nhanh và xây dựng quan hệ gần gũi giữa các thành viên là trọng tâm trong cách Arteta vận hành đội bóng. Mới đây, ông tổ chức tiệc nướng cho cầu thủ và ban huấn luyện, rồi mở tiệc riêng cho các nhân viên khác của CLB.

Arteta cũng xây dựng nhiều bài tập lạ. Sau các trận thua Man City ở chung kết Cup Liên đoàn Anh và Southampton tại FA Cup, ông yêu cầu cầu thủ kẹp bút dạ giữa các đầu ngón tay trong khi khống chế bóng bằng chân. Bài tập nhằm cải thiện sự tập trung khi phải làm hai việc cùng lúc.

Vài ngày sau, Arsenal tập trong tiếng nhạc từ một video TikTok chiếu trên màn hình lớn. Các cầu thủ thích thú rồi tạo phiên bản riêng, còn Arteta hoàn thiện giai điệu bằng một ứng dụng AI. Sau khi Arsenal thắng bán kết Champions League, Arteta nhảy theo bài hát và yêu cầu mở đoạn video trong phòng thay đồ.

Arteta rất tin việc dùng hình ảnh để khơi gợi cảm xúc và củng cố thông điệp. Một bầy sói săn theo đàn nhắc cầu thủ về sức mạnh tập thể. Một chiếc xe F1 ám chỉ họ cần tận dụng khoảng trống. Trước trận gặp Man City tại Etihad, ông yêu cầu cầu thủ viết ra những điều họ không thích người khác nói về Arsenal, rồi đốt chúng. Để hình ảnh ấy bám trong đầu, ông liên tục nói từ "lửa" trong buổi họp báo hôm đó.

Sau khi thua Man City, Arteta không cần tìm hình ảnh gì để kích thích học trò bởi họ phải nhìn Man City bắt đầu ăn mừng. Gianluigi Donnarumma nhảy lên khán đài sau khung thành. CĐV giăng biểu ngữ: "Hoảng loạn trên các con phố London". Và phản ứng của các cầu thủ Arsenal được gói gọn trong cuộc đối thoại đã lan truyền rộng khắp mạng xã hội của Rice với Odegaard: "Chưa kết thúc đâu".

Arteta cho cầu thủ nghỉ hai ngày sau trận thua Man City. Gyokeres trở lại Lisbon và hâm nóng mối quan hệ với người mẫu, diễn viên Bồ Đào Nha Ines Aguiar bằng một bữa tối. Sau đó ở trận gặp Atletico, người ta thấy Arteta và các học trò nắm tay nhau thể hiện đoàn kết.

Arteta cũng thích việc Win, chú chó của CLB, đôi khi vô tình bước vào các cuộc họp chiến thuật quan trọng. Chú chó làm dịu bầu không khí, được cầu thủ ôm ấp và thỉnh thoảng ở nhà các cầu thủ, trong đó có Ben White. Dù vậy, Win không được phép vào sân tập vì cỏ phun hóa chất.

Arteta học hỏi và trưởng thành. Trong những thời điểm khó khăn, Arteta và cầu thủ thường nhận tin nhắn động viên từ Josh Kroenke, người thường xuyên dự khán các trận đấu. Tháng 1 là giai đoạn nặng nề. Sau trận hòa Liverpool 0-0 trên sân nhà, Arteta nói với cầu thủ rằng đó có thể là một điểm quan trọng. Nhưng bên trong, ông tức giận. Và ông không phải người duy nhất.

Rice lắc đầu thất vọng khi trận kế tiếp ở Ngoại hạng Anh cũng kết thúc 0-0, lần này trên sân Nottingham Forest. Theo nhiều nguồn tin, Rice nhận được sự tôn trọng lớn, từng được bầu làm đội trưởng khi Odegaard và Saka vắng mặt. Rice dẫn dắt các cuộc nói chuyện trong phòng thay đồ, nóng nảy và đầy cảm xúc sau khi Arsenal để Wolves gỡ hòa từ thế dẫn 2-0 hồi tháng 2.

Những thất bại liên tiếp trước Bournemouth và Man City cũng góp phần làm Arteta thay đổi, với việc dùng nhiều cầu thủ kỹ thuật hơn trong giai đoạn nước rút, đồng thời trở nên can đảm hơn. Myles Lewis-Skelly bất ngờ được chọn đá tiền vệ trung tâm thay Zubimendi, còn Eze liên tiếp có tên trong đội hình xuất phát.

Trong mùa giải, Arteta có lúc thừa nhận ông cần thời gian để hiểu Eze và Lewis-Skelly tốt hơn. Đó là dấu hiệu cho thấy ông đã trưởng thành với tư cách HLV. Arteta cũng học hỏi chuyên gia từ các môn khác, trong đó có rugby union. Ông thích truyền thống cầu thủ rugby không in tên sau áo, chỉ có số.

Arteta thích gọi cầu thủ vào sân là "người kết thúc" hơn là "dự bị". Ông tin 15 phút cuối là lúc đội bóng cần cầu thủ cống hiến nhiều nhất, nhưng cái tôi có thể cản trở.

Chiến lược gia Tây Ban Nha thường thức dậy lúc 5h sáng và là một trong những người đến văn phòng sớm nhất, ở lại đến cuối chiều ngay cả vào sinh nhật. Có lần Nacho Monreal và Santi Cazorla đến nhà Arteta ăn tối, xem đá bóng. Họ nói rất ngạc nhiên khi thấy Arteta vẫn bận ghi chép.

Arteta tỉ mỉ đến mức từng trao đổi với phi công chiến đấu của Không quân Hoàng gia Anh để học cách dùng ngôn ngữ chính xác hơn khi giao tiếp. Ông rất ghét thua khi đấu padel hoặc tennis, những môn ông thích vì đòi hỏi sự vững vàng tinh thần. Arteta dùng điều đó để nhấn mạnh với cầu thủ rằng họ phải kiểm soát cảm xúc và trở lại trạng thái tập trung nhanh nhất sau mỗi sai sót.

Arteta luôn biết nhà Kroenke có kế hoạch dài hạn, giúp ông tự tin rằng họ đủ kiên nhẫn nếu Arsenal chưa giành vinh quang ngay. Pep Guardiola, David Moyes và Mauricio Pochettino nằm trong số hàng trăm người gửi tin chúc mừng ông sau khi Arsenal vào chung kết Champions League.

"Tôi trả lời rằng: ‘Tất cả các anh đều là một phần của chuyện này, vì các anh đều giúp tôi phát triển’", Arteta nói.

Sau 22 năm, Arsenal cuối cùng không còn là kẻ về nhì. Chức vô địch này đến từ nhiều giai đoạn thay đổi: kỷ luật hơn, gai góc hơn, tận dụng bóng chết tốt hơn, gắn kết hơn và trưởng thành hơn trong áp lực. Đó là phần thưởng xứng đáng cho Arteta, nhưng cũng là kết quả của một CLB đã chịu học cách nghĩ, tập luyện và chiến thắng như một nhà vô địch.

Nguồn: vnexpress.net