3 chìa khóa chiến thuật ở chung kết Champions League

Bản sắc của hai đội đều đã được "đóng đinh", mang đến một hình dung nhất định về kịch bản của trận chung kết Champions League 2025-2026. Một PSG "nghiện" kiểm soát bóng, liên tục đập nhả và ban bật để tiến công với tỷ lệ cầm bóng trung bình lên tới 64,6% mỗi trận tại Ligue 1 mùa này. Trong khi đó, với việc để thủng lưới ít nhất (27 bàn) và ghi nhiều bàn từ bóng chết nhất (25 bàn) tại Ngoại hạng Anh, Arsenal sẽ dựa vào lối chơi rình rập và tận dụng triệt để thời cơ.

Nói vậy không có nghĩa đây đơn thuần là cuộc đấu giữa "hàng công của Luis Enrique" và "hàng thủ của Mikel Arteta". Arsenal vẫn sở hữu những ngôi sao có khả năng tạo đột biến khi có bóng, còn PSG sẵn sàng chơi thực dụng khi hoàn cảnh đòi hỏi. Cùng với đó, là những chi tiết và toan tính chiến thuật khác biệt có thể định đoạt trận cầu khép lại mùa giải của bóng đá châu Âu.

Chiêu giao bóng "dị" của PSG

Trong kỷ nguyên mà các tình huống cố định liên tục được cải tiến, hình ảnh một đội chủ động đá dài đưa bóng đi hết đường biên dọc sang phần sân đối phương ngay sau tiếng còi khai cuộc không còn là bất ngờ. Đây là một hành động có ý đồ. Nhưng việc PSG lại chuộng bài vở có phần sơ đẳng này hơn ai hết là điều khiến nhiều người khó hiểu. Vậy mục đích của họ là gì?

"Bản chất là để dồn ép đối phương vào một góc sân", chuyên gia phân tích tình huống cố định Stuart Reid, người từng làm việc với hàng loạt CLB, gồm cả Como – đội vừa giành vé dự Champions League và Hull City – tân binh Ngoại hạng Anh mùa tới), giải thích. "Đẩy cao đội hình ngay lập tức và cố gắng giành lại bóng từ quả ném biên của đối thủ. Bằng cách đó, bạn sẽ nhanh chóng kiểm soát bóng trên một phần ba sân đối phương".

Đó chính xác là những gì PSG đã và đang làm rất tốt. Trong hai trận đấu cuối cùng tại Ligue 1 mùa này, họ đều giành lại quyền kiểm soát bóng trong vòng 30 giây sau khi giao bóng. Tuy nhiên, điều kỳ lạ là thầy trò Enrique không dùng bài này làm bàn đạp để có những pha dứt điểm sớm. Các số liệu thống kê chỉ ra rằng, dù đã đá bóng thẳng ra biên 28 lần tại Ligue 1 và 15 lần tại Champions League mùa này, chưa một lần nào PSG dứt điểm trong vòng 60 giây đầu tiên.

Thay vào đó, PSG có xu hướng luân chuyển bóng ngược về hàng thủ để thiết lập thế trận kiểm soát. Một lập luận thường được đưa ra là họ hoàn toàn có thể đạt được mục đích đó chỉ bằng cách chuyền về ngay khi giao bóng. Nhưng như chuyên gia Reid chỉ ra: "Khi giao bóng, khoảng cách giữa các cầu thủ thường rất lớn" và có thể Enrique coi đây là một điểm yếu dễ bị đối thủ khai thác. Nói cách khác, HLV người Tây Ban Nha muốn thiết lập thế pressing và kiểm soát với khối đội hình đã dâng cao lên phần sân đối phương, thay vì bắt đầu từ sâu trên phần sân nhà một khi luân chuyển bóng về từ một pha giao bóng.

Ngoại hạng Anh gần đây đã chứng kiến hai bàn thắng - của Erling Haaland vào lưới Everton và Wilson Isidor của Sunderland vào lưới Aston Villa - ghi ngay sau tình huống giao bóng, thời điểm khoảng trống giữa các hậu vệ đối phương bị giãn ra một cách cơ học. Kịch bản này không thể xảy ra với PSG nếu họ chọn giao bóng dài ra hết biên đối thủ, bởi ngay thời điêm đó, toàn đội hình của họ sẽ dâng lên và thu hẹp khoảng cách như một khối thống nhất.

Song song với "chiêu" giao bóng, chiến thuật phát bóng lên từ vị trí thủ môn của PSG trong trận bán kết lượt về với Bayern Munich cũng từng gây xôn xao dư luận. Ban đầu, ai cũng nghĩ thủ thành Matvei Safonov liên tục chuyền hỏng khi đá bóng thẳng ra biên trái qua vạch vôi giữa sân, nhưng hành động đó nhanh chóng lặp lại như một hệ thống.

Nhiều ý kiến trên các diễn đàn bóng đá như Reddit hoặc X sau đó cho rằng hành động lặp lại này là nhằm thu hẹp không gian chơi bóng của nhân tố Michael Olise, thông qua việc PSG dồn quân vào cánh có sự hiện diện của ngôi sao này. Song thực tế, tuyển thủ Pháp có một ngày chơi kém tại sân Allianz chủ yếu đến từ khả năng hỗ trợ phòng ngự chất lượng của Fabian Ruiz.

Mục đích chính vẫn là vây hãm Bayern vào một không gian chật hẹp để pressing, thay vì chỉ nhắm vào một cá nhân nhất định. Đồng thời, khu vực phòng ngự ở cánh này của đại diện nước Đức là do hậu vệ biên Konrad Laimer - một người có chiều cao thấp hơn tiền đạo cánh Khvicha Kvaratskhelia - đảm trách. Nếu bóng trong cuộc sau quả phát của Safonov, PSG có quyền kỳ vọng vào những tình huống tranh chấp trên không trực tiếp của ngôi sao người Gruzia. Chuyên gia Reid lý giải kỹ hơn rằng: "Yếu tố tâm lý đóng vai trò lớn ở đây. Bạn vây hãm, đẩy đối phương vào thế lúng túng, thiết lập một bẫy pressing ở vị trí mình chủ động chọn. Đó là đòn tâm lý chiến".

Kai Havertz hay Viktor Gyokeres?

Hiếm khi một đội vào đến chung kết Champions League mà vị trí trung phong cắm vẫn còn là một dấu hỏi lớn. Nếu một CLB đang hướng tới cú đúp danh hiệu quốc nội và châu Âu, họ thường có một bộ khung cố định.

Nhưng Arsenal là ngoại lệ. Arteta đang có hai lựa chọn: Havertz hoặc Gyokeres. Cả hai đều không phải là những mảnh ghép hoàn hảo nhất, và chìa khóa dẫn đến chiến thắng có thể nằm ở việc sử dụng họ đúng thời điểm.

Nhiều ý kiến cho rằng tiền đạo người Thụy Điển xứng đáng đá chính nhờ phong độ thăng hoa cuối mùa, hiệu suất làm bàn ấn tượng tại Champions League (5 bàn sau 11 lần đá chính) và quan trọng nhất là màn trình diễn rực sáng ở bán kết trước Atletico Madrid.

Không ngoa khi nói màn trình diễn của Gyokeres ở lượt đi, dù không ghi bàn, là trận đấu toàn diện nhất của anh trong màu áo Arsenal. Anh càn lướt, xả thân trong các pha đấu tay đôi, làm khổ hàng thủ của Diego Simeone, kéo các hậu vệ vào những vị trí bất lợi, làm tường xuất sắc và chuyền bóng mở ra cơ hội vào vùng cấm.

Tuy nhiên, Gyokeres thường chỉ chơi hay khi áp đảo được đối phương về mặt thể chất. Khả năng đỡ bước một và kiểm soát bóng của tiền đạo này chưa đạt đến đẳng cấp hàng đầu, nên anh thường bù đắp bằng thể hình, sức càn lướt và tốc độ.

Những Robin Le Normand, David Hancko hay Marc Pubill của Atletico từng bị chân sút 27 tuổi này đè vượt mặt dễ dàng. Nhưng liệu anh có tái hiện điều đó trước bộ đôi Willian Pacho và Marquinhos của PSG?

Câu hỏi này lại củng cố lập luận rằng Kai Havertz – người sở hữu kỹ thuật cá nhân tốt hơn, kết nối lối chơi mượt mà và pressing ấn tượng hơn – nên là người đá chính. Nếu Arsenal gặp khó trong việc kiểm soát bóng, khả năng giữ bóng và chờ các đồng đội dâng lên của Havertz sẽ trở nên giá trị.

Sau đó, khi đối phương đã xuống sức hoặc khi Arsenal cần dốc toàn lực tìm bàn thắng, lối chơi giàu thể lực của Gyokeres lại phát huy tác dụng nhiều hơn. Cả hai phương án đều có cơ sở và Arteta sẽ phải đưa ra quyết định tàn nhẫn nhưng chuẩn xác.

Tử huyệt của hai đội

Cả PSG và Arsenal đều bước vào trận chung kết với nỗi lo canh cánh ở hành lang cánh phải nơi hàng thủ.

Lựa chọn số một của Arsenal là Jurrien Timber đã gặp chấn thương từ giữa tháng 3. Dù đang chạy đua với thời gian để trở lại, anh chắc chắn khó lòng đạt 100% phong độ. Trong khi, người đóng thế Ben White cũng dính chấn thương đầu gối nghiêm trọng trong trận gặp West Ham hồi tháng 5 và phải nghỉ hết mùa.

Hệ quả, Arteta phải đứng trước các lựa chọn gồm trung vệ Cristhian Mosquera, tiền vệ trụ Martin Zubimendi, hoặc tiền vệ trung tâm Declan Rice. Cả ba đều từng được thử nghiệm ở vị trí hậu vệ phải trong một tháng qua khi Arteta xoay tua tìm giải pháp.

Phương án khả dĩ nhất là Mosquera, bởi ít ra anh là một hậu vệ thuần túy, và việc kéo hai cái tên còn lại ra biên sẽ làm suy giảm đáng kể sức mạnh tuyến giữa. Song đây vẫn là thử thách quá tầm đối với cầu thủ 21 tuổi - người mới cập bến Emirates hè năm ngoái dưới dạng tiềm năng - khi phải đối đầu với mũi khoan Kvaratskhelia cùng sự hỗ trợ của hậu vệ trái Nuno Mendes phía PSG. Đây được xem một trong những cánh trái mạnh nhất thế giới hiện tại.

Ngôi sao người Georgia còn thường xuyên hoán đổi vị trí linh hoạt với hai tiền đạo còn lại của PSG. Do đó, sẽ có lúc Mosquera phải đối mặt với Ousmane Dembele hoặc Desire Doue và không thể chỉ tập trung phong tỏa một người duy nhất. Đáng ngại hơn, đôi khi cả hai tiền đạo cánh của PSG sẽ xuất hiện ở cùng một hành lang để phối hợp, tạo nên những tình huống "quá tải quân số" để đè bẹp hậu vệ biên đối phương.

Ở chiều ngược lại, Arteta phần nào được an ủi khi PSG cũng không có lực lượng mạnh nhất ở vị trí hậu vệ phải. Achraf Hakimi, người dính chấn thương gân kheo ở trận bán kết lượt đi với Bayern, đang phải chạy đua với thời gian để kịp bình phục. Nếu anh vắng mặt, tiền vệ trung tâm Warren Zaire-Emery sẽ là người trám chỗ.

Zaire-Emery mới 20 tuổi nhưng đã có tới 21 lần đá hậu vệ phải mùa này. Tuy nhiên, anh không thể mang lại sức sát thương lớn trong các pha leo biên như Hakimi và bản chất không phải một cầu thủ bám biên thuần túy. Đây sẽ là khoảng trống để các mũi khoan cánh trái của Arsenal như Leandro Trossard, Gabriel Martinelli, Eberechi Eze, hay những bài phối hợp chồng biên khai thác.

Ngay cả khi Hakimi có thể ra sân, đó cũng sẽ là trận đầu tiên của anh sau một tháng dưỡng thương, khép lại một chiến dịch bào mòn thể lực kéo dài gần hai năm qua do phải cày ải thêm cả FIFA Club World Cup. Tình trạng mệt mỏi và cảm giác bóng chưa tốt của hậu vệ Morocco chắc chắn sẽ là điểm tử huyệt để Arsenal tập trung khoét vào.

Nguồn: vnexpress.net