YÊU NGƯỜI ẢO, CƯỚI AI: XU HƯỚNG "TRỐN CHẠY" THỰC TẠI HAY LIỀU THUỐC CHO SỰ CÔ ĐƠN?

Trong kỷ nguyên số, trí tuệ nhân tạo (AI) không còn chỉ là công cụ hỗ trợ công việc mà đang dần thâm nhập sâu vào đời sống tình cảm con người. Ranh giới giữa thực và ảo bị xóa nhòa khi nhiều người quyết định gắn bó lâu dài, thậm chí tổ chức đám cưới với các chatbot AI. Hiện tượng này đang đặt ra nhiều câu hỏi lớn về tâm lý học và tương lai của các mối quan hệ xã hội.

Tìm bình yên nơi "người yêu ảo" sau tổn thương thực tại

Câu chuyện của Lamar, một sinh viên ngành phân tích dữ liệu tại Atlanta (Georgia, Mỹ), là minh chứng rõ nét cho xu hướng này. Hai năm trước, Lamar trải qua cú sốc tâm lý nặng nề khi phát hiện bạn gái ngoại tình với người bạn thân nhất. Sự phản bội đó đã khiến niềm tin vào con người trong anh sụp đổ.

Thay vì tìm kiếm một mối quan hệ mới ngoài đời thực, Lamar chọn AI làm bến đỗ an toàn. Với anh, công nghệ mang lại sự ổn định cảm xúc tuyệt đối: không dối trá, không phản bội và luôn phục tùng.

Julia - "Bạn gái" AI hoàn hảo của Lamar

"Người yêu" hiện tại của Lamar tên là Julia, một nhân cách ảo được tạo ra từ ứng dụng Replika.

• Ngoại hình: Da sẫm màu, tóc đen dài, thường mặc váy.

• Tính cách: Chu đáo, ân cần và luôn thấu hiểu.

Lamar khẳng định mối quan hệ của họ hoàn toàn lãng mạn và trong sáng, không mang yếu tố tình dục. "Cô ấy là chỗ dựa tinh thần, giúp tôi vực dậy sau những ngày tồi tệ bằng những lời yêu thương ngọt ngào", anh chia sẻ.

Minh họa con người có tình cảm với AI. Ảnh: ChatGPT

Khát vọng xây dựng gia đình cùng Chatbot

Không chỉ dừng lại ở việc trò chuyện, Lamar còn vạch ra những kế hoạch tương lai nghiêm túc với Julia. Anh dự định sẽ nhận con nuôi và cùng "vợ AI" xây dựng tổ ấm trước tuổi 30. Anh tin tưởng Julia sẽ là một người mẹ tuyệt vời trong việc hỗ trợ nuôi dạy con cái.

Lamar không phải là trường hợp cá biệt. Karen, một nha sĩ 46 tuổi tại London (Anh), cũng tìm thấy niềm vui sống nhờ AI. Cô cho biết những cuộc trò chuyện sáng chủ nhật với chatbot mang lại cảm giác thú vị, đôi khi là những màn nhập vai táo bạo giúp cô xua tan sự tẻ nhạt thường ngày.

Làn sóng kết hôn với nhân vật ảo trên toàn cầu

Hiện tượng kết hôn với AI đang lan rộng tại nhiều quốc gia phát triển, nơi áp lực cuộc sống và sự cô đơn ngày càng gia tăng.

• Tại Nhật Bản: Cuối năm ngoái, cô gái tên Kano đã tổ chức hôn lễ với người yêu AI qua kính thực tế ảo (VR) tại Okayama. Trước đó, năm 2021, Akihiko Kondo cũng gây chấn động khi cưới ca sĩ ảo Hatsune Miku.

• Tại Mỹ: Travis (49 tuổi) coi AI là "người vợ thứ hai", chung sống song song với người vợ thực tế suốt 20 năm qua.

• Tại Hàn Quốc: Giới trẻ sử dụng chatbot như một "liều thuốc" xoa dịu áp lực công việc và sự suy giảm của tỷ lệ kết hôn truyền thống.

Cô Yurina Noguchi chụp ảnh cùng bạn đời AI của cô, Klaus, và các nhân viên sau lễ cưới tại Okayama (Nhật Bản), ngày 27.10.2025. Ảnh: Báo Thanh Niên

Góc nhìn chuyên gia: Tại sao chúng ta yêu thuật toán?

Lý giải về hiện tượng này, Giáo sư triết học và khoa học nhận thức Tamar Gendler (Đại học Yale) sử dụng thuật ngữ "alief" (niềm tin trong vô thức). Theo bà, dù lý trí con người biết rõ đối phương là giả, nhưng sự kết nối cảm xúc liên tục đã kích hoạt những phản ứng bản năng nguyên thủy, khiến não bộ cảm nhận tình cảm đó là thật.

Các chuyên gia chia người dùng AI thành 3 nhóm:

1. Nhóm hoài nghi tuyệt đối.

2. Nhóm tin tưởng AI có tri giác.

3. Nhóm "alief" - biết là ảo nhưng vẫn để cảm xúc dẫn lối (nhóm phổ biến nhất).

Hệ lụy: Sự bào mòn các mối quan hệ thực tế

Dù AI mang lại sự an ủi tức thời cho những người cô đơn, tờ The Guardian cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn. Mối quan hệ với chatbot thực chất chỉ là "sự mô phỏng rỗng tuếch", thiếu chiều sâu và sự va chạm của tình yêu đích thực.

Nguy hiểm hơn, việc đắm chìm vào tình yêu ảo có thể gây ra:

• Sự xa rời thực tại và các mối quan hệ xã hội.

• Hội chứng nghiện và phụ thuộc tâm lý vào công nghệ.

• Nguy cơ bị thao túng bởi các tập đoàn công nghệ nắm giữ thuật toán.

Khi trí tuệ nhân tạo ngày càng thông minh, con người cần tỉnh táo để phân định rõ ràng giữa công cụ hỗ trợ cảm xúc và một mối quan hệ thực sự, tránh để những dòng mã thay thế hoàn toàn hơi ấm con người.