Phi hành gia thay đổi cảm nhận trọng lực khi về Trái Đất

Các chuyên gia từ Đại học Công giáo Louvain (Bỉ) và Quỹ Khoa học Basque (Tây Ban Nha) tìm hiểu tác động của môi trường vi trọng lực đến não bộ sau thời gian dài con người sống trong môi trường vi trọng lực. Nghiên cứu mới, công bố trên tạp chí Neuroscience tuần này, tiến hành trên 2 nữ và 9 nam phi hành gia của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), từng sống và làm việc trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) ít nhất 5 tháng.

Trong nghiên cứu, nhóm phi hành gia thực hiện một số nhiệm vụ nhất định nhằm đo lường khả năng cầm nắm, di chuyển và giữ vật thể không bị trượt. Họ lặp lại nhiệm vụ nhiều lần trước, trong và sau chuyến bay tới trạm ISS để so sánh.

Ở môi trường vi trọng lực, chỉ cần lực đẩy nhẹ cũng có thể khiến vật thể bay đi. Tuy nhiên, các phi hành gia vẫn thường xuyên có những hành động "quá mức". Thậm chí khi đã sống trên quỹ đạo vài tháng, họ vẫn nắm chặt tay hơn mức cần thiết vì lo ngại phải chống lại trọng lực khi cầm hoặc di chuyển vật thể.

Lúc trở về Trái Đất, phi hành gia cũng đưa ra dự đoán không chính xác về cách thao tác với vật thể. "Điều thú vị là, một số phi hành gia báo cáo rằng vật thể nặng hơn dự kiến. Mối liên kết lực nắm - tải trọng hình thành qua nhiều năm học hỏi trên Trái Đất có thể bị phá vỡ sau thời gian đủ dài ở trạng thái không trọng lượng", nhóm tác giả cho biết.

Theo Science Alert, trong môi trường vi trọng lực, chuyển động của cánh tay chậm và đối xứng hơn - lực dùng để nâng và hạ vật thể tương đương nhau. Nhưng sau khi trở về Trái Đất, phi hành gia phải điều chỉnh về trạng thái bất đối xứng, tức cần dùng nhiều lực hơn để nâng vật lên so với khi đặt xuống.

Không chỉ phi hành gia sống trên trạm ISS nhiều tháng, phi hành gia trải qua chuyến du hành vũ trụ ngắn ngày hơn cũng chịu tác động từ môi trường vi trọng lực và cần tái thích nghi khi trở về hành tinh xanh.

Tuần này, Christina Koch, phi hành gia trong nhiệm vụ Artemis II, đăng trên mạng xã hội video cô tập đi bộ và giữ thăng bằng sau chuyến bay tới Mặt Trăng hồi đầu tháng. Video cho thấy, chỉ 10 ngày sống ngoài không gian cũng có thể ảnh hưởng đến các cơ quan tiền đình - cấu trúc ở tai trong giúp cảm nhận trọng lực và truyền thông tin đó về não - dù mỗi thành viên phi hành đoàn vẫn tập luyện khoảng 30 phút mỗi ngày.

Theo Koch, khi quay trở lại môi trường có trọng lực, họ phụ thuộc nhiều vào thị giác để định hướng. Do đó, việc đi nối gót theo đường thẳng (tandem walk) trong khi mắt nhắm là thử thách lớn. "Chắc tôi sẽ phải đợi một thời gian nữa mới có thể lướt sóng trở lại", Koch hài hước chia sẻ.

Nữ phi hành gia cũng cho biết, việc tìm hiểu tác động của môi trường vi trọng lực có thể góp phần điều trị chứng chóng mặt, chấn động não và các rối loạn thần kinh - tiền đình khác trên Trái Đất.

Nguồn: vnexpress.net