Nắng nóng tấn công não, tim thế nào

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, hiểu rõ cơ chế tác động của nhiệt độ cao lên cơ thể và chủ động phòng ngừa trở nên cần thiết với mọi người.

Thông thường, cơ thể con người luôn cố gắng duy trì thân nhiệt ổn định để đảm bảo hoạt động bình thường của não, tim và các cơ quan quan trọng khác. Khi trời nóng, trung tâm điều hòa thân nhiệt ở vùng hạ đồi của não sẽ kích hoạt các cơ chế tản nhiệt, chủ yếu bằng cách giãn mạch dưới da và tiết mồ hôi. Máu được dẫn nhiều hơn ra ngoại vi để mang nhiệt ra ngoài, da trở nên nóng và đỏ, mồ hôi thoát ra liên tục để làm mát.

"Nếu quá trình này diễn ra trong thời gian dài mà cơ thể không được bù nước và điện giải đầy đủ, thể tích tuần hoàn sẽ giảm, máu trở nên cô đặc hơn", bác sĩ nói.

Khi máu đặc, dòng chảy trong lòng mạch chậm lại, tim phải làm việc nặng hơn để bơm đủ máu đến các cơ quan, đặc biệt là não. Ở những người có mạch máu não đã bị xơ vữa, thành mạch yếu hoặc lòng mạch hẹp, áp lực tăng lên đột ngột có thể gây vỡ mạch, dẫn đến đột quỵ xuất huyết não. Ngược lại, dòng máu chậm, quánh cũng thuận lợi cho việc hình thành cục máu đông; khi cục này di chuyển lên não và làm tắc động mạch não, người bệnh sẽ bị đột quỵ thiếu máu cục bộ.

Trong điều kiện nắng nóng cực đoan, khi thân nhiệt cơ thể tăng lên trên khoảng 40 độ C, tình trạng sốc nhiệt (sốc do nóng) có thể xuất hiện. Lúc này, trung tâm điều hòa thân nhiệt bị rối loạn, các cơ chế tự bảo vệ trở nên quá tải, mồ hôi có thể giảm hoặc ngừng tiết, da nóng rực, người lơ mơ, rối loạn ý thức, có thể co giật, hôn mê.

"Sốc nhiệt gây tổn thương trực tiếp cho tế bào não và nhiều cơ quan khác như tim, gan, thận, nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể tử vong trong thời gian ngắn", bác sĩ cảnh báo.

Môi trường đô thị như Hà Nội, TP HCM khiến các tác động trên trở nên nặng nề hơn. Mặt đường, bê tông, mái tôn, kính... hấp thụ và tích trữ lượng nhiệt lớn trong ngày, tỏa nhiệt trở lại môi trường vào chiều tối, khiến không khí nóng bức kéo dài. Hiệu ứng "đảo nhiệt đô thị" làm cho nhiệt độ người dân cảm nhận được cao hơn đáng kể so với khu vực nông thôn hoặc vùng nhiều cây xanh. Bên cạnh đó, không khí ít gió, khói bụi, ô nhiễm làm tăng gánh nặng cho hệ hô hấp và tim mạch.

Để hạn chế nguy cơ sốc nhiệt, mọi người duy trì thói quen uống đủ nước, từ 1,5-2 lít nước mỗi ngày, tăng hơn khi phải làm việc ngoài trời hoặc vận động nhiều. Hạn chế nước ngọt có gas, nước tăng lực, cà phê và tuyệt đối không dùng rượu bia để giải khát trong những ngày nắng nóng.

Tăng cường rau xanh, trái cây tươi, các loại cá và hạt, đồng thời giảm bớt đồ chiên xào, thức ăn nhanh, thịt đỏ nhiều mỡ. Hạn chế ra đường trong khung giờ nắng gắt từ khoảng 10 đến 16 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng. Khi ra đường, cần đội mũ rộng vành, đeo kính râm, che kín vùng gáy, mặc quần áo sáng màu, mỏng, thấm hút mồ hôi tốt, dùng kem chống nắng phù hợp để giảm bớt tác hại của bức xạ.

Nhóm làm việc ngoài trời nên sắp xếp thời gian nghỉ ngắn xen kẽ trong ca làm, tranh thủ đậu xe ở nơi có bóng râm, mở hé cửa kính hoặc dùng điều hòa ở mức vừa phải để khoang lái thông thoáng. Cần uống nước đều trong ngày, không đợi khát mới uống, ưu tiên nước lọc, nước có bổ sung ít muối khoáng, hạn chế cà phê, nước ngọt có gas và tuyệt đối không dùng rượu bia trong giờ làm việc.

Ưu tiên trang phục nên rộng, thoáng, thấm hút mồ hôi, tránh mặc quá nhiều lớp áo dày và tối màu dễ giữ nhiệt. Khi thấy các dấu hiệu như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, choáng váng, mờ mắt, nói khó, tay chân yếu, cần dừng xe ngay ở vị trí an toàn, gọi người hỗ trợ và đến cơ sở y tế sớm nhất có thể.

Nguồn: vnexpress.net