Chip điều khiển - 'vũ khí' trong cuộc chiến xe tự lái Trung Quốc

Theo SCMP, "mặt trận" mới đang mở ra trong cuộc chiến công nghệ xe điện tại Trung Quốc, khi các nhà sản xuất ôtô đồng loạt đặt mục tiêu tự thiết kế chip riêng mình và xem đây là chiến lược mới tại thị trường ôtô lớn nhất thế giới.

Động thái mới nhất diễn ra ngày 15/6, khi Li Auto công bố dòng Mach M100, chip AI sản xuất trên tiến trình 5 nanomet (nm) cho xe tự lái. Chip trang bị sức mạnh tính toán 1.280 TOPS (nghìn tỷ phép tính mỗi giây), dự kiến sử dụng trên mẫu SUV L9 Livis với thử nghiệm độ hiệu quả 82%. Theo TechCrunch, chỉ số TOPS cao hơn cho phép hệ thống điều khiển đưa ra quyết định lái xe nhanh hơn, bằng cách xử lý đồng thời dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau như cảm biến radar và lidar.

Trước đó, một loạt hãng ôtô Trung Quốc cũng công bố chip mới cho xe của mình. Tháng trước, BYD ra mắt Xuanji A3 trên tiến trình 4 nm, đang được sản xuất hàng loạt. Chip có khả năng hỗ trợ chức năng lái tự động cấp độ 3 và 4. Theo công ty, ba chip Xuanji A3 hoạt động song song có thể cung cấp sức mạnh xử lý hơn 2.100 TOPS.

Nio đã trình làng chip NX9031 5 nm từ năm 2023, tích hợp hơn 50 tỷ bóng bán dẫn, CPU 32 nhân, hỗ trợ bộ nhớ LPDDR5X và đạt chuẩn an toàn ASIL-D, được giới thiệu có hiệu năng tương đương bốn chip Nvidia Orin-X, cho phép xử lý dữ liệu từ hệ thống camera, lidar và radar với độ trễ thấp, phục vụ các tính năng hỗ trợ lái và tự hành thế hệ mới.

Geely bắt đầu chiến lược phát triển chip ôtô từ năm 2021 thông qua các công ty trong hệ sinh thái như EcarX và SiEngine. Đến tháng 3/2024, hai đơn vị này ra mắt chip AD1000 tiến trình 7 nm với sức mạnh tính toán 256 TOPS, phục vụ các mẫu xe Geely, Zeekr và Lynk.

Ngoài ra, Xpeng cũng đang tạo chip Turing độc quyền, dự kiến trang bị trên các hệ thống thông minh theo từ cuối năm. Công ty xe điện có trụ sở ở Quảng Châu cho biết chip mới giúp xe có khả năng tự lái ở cấp độ 4.

Hiệp hội kỹ sư ôtô (SAE) - tổ chức toàn cầu có trụ sở ở Mỹ, với khoảng 130.000 kỹ sư ôtô chuyên nghiệp và chuyên gia kỹ thuật liên quan tới ngành công nghiệp ôtô - phân hạng 6 cấp độ của hệ thống tự lái gồm L0, L1, L2, L3, L4, L5. Trong đó, từ L0 đến L2, người lái vẫn chịu trách nhiệm chính, dù xe có thể hỗ trợ các tính năng như ga tự động hay giữ làn đường.

Ở cấp độ L3, xe có khả năng tự điều khiển trong một số điều kiện nhất định nhưng vẫn yêu cầu người lái sẵn sàng tiếp quản khi cần. Với L4, xe có thể tự vận hành trong khu vực hoặc môi trường được xác định trước mà không cần sự can thiệp của con người. Cao nhất là L5, khi phương tiện có thể tự lái trong mọi điều kiện giao thông và thời tiết, không cần vô lăng, bàn đạp hay người điều khiển.

Báo cáo từ Sunwah Kingsway công bố đầu năm nay cho thấy, đến hết 2025, hai phần ba số xe bán ra tại Trung Quốc đã tích hợp hệ thống hỗ trợ lái xe. Còn theo công ty nghiên cứu TechInsights (Canada), thị trường bán dẫn cho xe thông minh được dự báo tăng gần gấp đôi, lên 41 tỷ USD vào cuối thập kỷ.

Viện Công nghiệp Gaogong (GGII) chỉ ra, năm 2025, Horizon Robotics nắm giữ 47,66% thị phần trong phân khúc giải pháp hệ thống hỗ trợ lái xe tiên tiến (ADAS) tích hợp camera quan sát phía trước và chip điện toán điều khiển miền nhỏ tại Trung Quốc. Nvidia chiếm 49,36% thị phần ở phân khúc chip ADAS NOA đô thị. Tổng số lượng xe đã giao tại thị trường tỷ dân (không gồm nhập khẩu và xuất khẩu) được trang bị ADAS đạt gần 9 triệu chiếc, với tỷ lệ thâm nhập 38,83%.

Reuters đánh giá, bằng cách tự thiết kế chip, các nhà sản xuất ôtô Trung Quốc đang cố gắng giành quyền kiểm soát nhiều hơn đối với loại phần cứng này, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào Nvidia và Horizon Robotics - công ty Trung Quốc chuyên phát triển chip AI và nền tảng phần mềm cho xe thông minh.

Xu hướng cũng được thúc đẩy mạnh mẽ nhờ sự phổ biến của xe tự lái trên khắp Trung Quốc. Những tính năng trước đây vốn chỉ xuất hiện trên xe hạng sang, giờ đây đã có mặt trên các mẫu tầm trung, thậm chí giá rẻ. Theo báo cáo thường niên của Horizon Robotics đầu năm nay, tỷ lệ ôtô chở người hỗ trợ lái thông minh đạt 67,6% vào năm 2025, trong khi tỷ lệ xe thông minh tầm trung đến cao cấp có hệ thống lái tự động trên đường cao tốc và đô thị (NOA) tăng gần gấp đôi so với năm 2024, từ 21,6% lên 42,6%.

Sự thay đổi còn diễn ra mạnh mẽ ở dòng xe giá rẻ. Trong phân khúc dưới 200.000 nhân dân tệ (29.500 USD) vốn chiếm 65% doanh số xe hơi tại Trung Quốc, tỷ lệ trang bị hệ thống hỗ trợ lái xe tầm trung đến cao cấp đã tăng từ 5% vào đầu năm 2025 lên hơn 50%, theo số liệu của Horizon Robotics.

Giới quan sát ngành đánh giá, sự dịch chuyển gây áp lực đến các hãng lớn, buộc họ phải điều chỉnh chi phí phần cứng. Các nhà phân tích của công ty chứng khoán Huatai Securities (Trung Quốc) cho rằng, việc tự chủ thiết kế chip cho xe tự lái mang lại nhiều lợi thế tiềm năng, gồm chi phí linh kiện dài hạn thấp, khả năng tích hợp chặt chẽ giữa phần cứng và phần mềm, cũng như kiểm soát lộ trình phát triển sản phẩm tốt hơn thời gian tới.

Tuy nhiên, theo EEWorld, việc tự phát triển chip tự lái cũng đi kèm thách thức. Trong đó, chi phí nghiên cứu và thiết kế chip cao, đòi hỏi thời gian phát triển kéo dài cùng quy trình kiểm định nghiêm ngặt để đáp ứng tiêu chuẩn an toàn ôtô. Việc mỗi hãng xe theo đuổi một kiến trúc chip và nền tảng phần mềm riêng làm gia tăng nguy cơ phân mảnh thị trường, khiến chi phí phát triển ứng dụng và hệ sinh thái tăng lên.

Bên cạnh đó, dù sở hữu năng lực thiết kế, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc vẫn phụ thuộc vào các đơn vị gia công để sản xuất chip. Nvidia hay Horizon Robotics vẫn duy trì lợi thế nhờ hệ sinh thái phần mềm hoàn chỉnh, công cụ phát triển phong phú và năng lực tính toán đã được chứng minh trên quy mô toàn cầu. Công nghệ tự lái cũng phụ thuộc vào khối lượng dữ liệu lớn được thu thập từ phương tiện, làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư, bảo mật và an ninh dữ liệu, đặc biệt khi các công ty xe tự lái Trung Quốc mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế.

Nguồn: vnexpress.net