AI TRONG Y TẾ: TỪ "TRỢ LÝ VẠN NĂNG" ĐẾN BÀI TOÁN CHUYỂN ĐỔI SỐ CÒN NHIỀU THÁCH THỨC

Không còn là những kịch bản viễn tưởng, Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần hiện diện trong các bệnh viện Việt Nam với vai trò một "trợ lý vạn năng". Tại hội thảo chuyên đề về ứng dụng AI trong y tế diễn ra tối ngày 9/12 tại Hà Nội, bức tranh về chuyển đổi số ngành y đã được phác họa rõ nét, nơi công nghệ không chỉ giúp chẩn đoán hình ảnh, sàng lọc bệnh tật mà còn là chìa khóa giải quyết bài toán quá tải tại các cơ sở khám chữa bệnh.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Trang, Giảng viên cao cấp Đại học Y Hà Nội, những bước tiến của AI đang mang lại hiệu quả định lượng rõ rệt. Đơn cử như tại Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, ứng dụng VinDr đã hỗ trợ sàng lọc tới 90% các trường hợp X-quang phổi bình thường. Điều này đồng nghĩa với việc các bác sĩ được giải phóng sức lao động để dồn sự tập trung và chất xám cho những ca bệnh phức tạp hơn. Song song đó, hạ tầng dữ liệu số quốc gia cũng ghi nhận những con số ấn tượng: hơn 50% bệnh viện tuyến đầu như Bạch Mai, Chợ Rẫy, 108 đã triển khai bệnh án điện tử, và 99% cơ sở y tế đã liên thông dữ liệu bảo hiểm y tế, giúp dòng chảy thông tin bệnh sử được liền mạch và giảm thiểu thời gian chờ đợi của người dân.

PGS.TS Nguyễn Thị Trang chia sẻ tại hội thảo tối 9/12. Ảnh: Internet

Tuy nhiên, khi đặt lên bàn cân so sánh với khu vực, các chuyên gia nhận định thẳng thắn rằng chuyển đổi số y tế tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn "sơ khai". Trong khi Singapore đã triển khai toàn diện và Thái Lan đang tiến rất nhanh, Việt Nam vẫn đối mặt với những rào cản lớn về kinh phí và sự đồng bộ. Khác với việc đầu tư máy MRI hay CT có thể sinh lời trực tiếp, đầu tư vào hạ tầng số mang lại lợi ích quản trị dài hạn nên thường khó thuyết phục về mặt tài chính. Nghiêm trọng hơn là tình trạng "đảo dữ liệu" do phần mềm không tương thích. Việc một bệnh nhân chuyển từ tuyến trung ương về địa phương nhưng bác sĩ không thể truy cập lịch sử điều trị chi tiết, dẫn đến phải làm lại các xét nghiệm tốn kém, vẫn là một thực tế nhức nhối.

Bên cạnh rào cản kỹ thuật, yếu tố con người và tâm lý cũng là một "nút thắt" khó gỡ. Nỗi lo ngại về việc AI sẽ thay thế công việc, hay sự bất tiện của các phần mềm chưa tối ưu giao diện đang tạo ra sức ì lớn. Hình ảnh những bác sĩ lớn tuổi thà viết tay hàng chục y lệnh rồi nhờ điều dưỡng nhập liệu, thay vì tự thao tác trên hệ thống phức tạp, cho thấy khoảng cách giữa công nghệ và người dùng cuối vẫn còn khá xa. Để xóa bỏ khoảng cách này và đưa nền y tế số Việt Nam bắt kịp khu vực, các chuyên gia đề xuất mô hình "kiềng ba chân": Nhà nước kiến tạo chính sách, Viện - Trường nghiên cứu đào tạo, và Doanh nghiệp cung cấp nguồn lực công nghệ. Chỉ khi ba trụ cột này phối hợp nhịp nhàng, AI mới thực sự trở thành cánh tay phải đắc lực cho đội ngũ y bác sĩ, thay vì là một gánh nặng vận hành.