Thị phi về tiếng reo hò của khán giả trong billiard

Trong carom 3 băng, đặc biệt ở châu Âu, khán giả từ lâu được xem là một phần của không gian tĩnh. Họ thường im lặng tuyệt đối khi cơ thủ vào thế đánh, hạn chế di chuyển, nói chuyện hay tạo tiếng động.

Theo trang 3Ball Guide, carom 3 băng là môn cầm cơ chính xác nhất thế giới. Mỗi cú đánh là "bài toán hình học và vật lý ba chiều". Cơ thủ phải tính toán góc băng, độ xoáy, lực đánh, nhiệt độ mặt bàn và tốc độ bi trong từng đường cơ.

Chính vì yêu cầu tập trung cao, văn hóa carom truyền thống luôn đề cao sự yên tĩnh. Theo Billiards Forum, một sai lệch nhỏ về cảm giác hoặc nhịp độ cũng có thể khiến cơ thủ đánh hỏng toàn bộ thế bi.

Trong môi trường như vậy, phản ứng của khán giả cũng hình thành theo hướng đặc thù. Họ thường vỗ tay cho đường cơ đẹp, tán thưởng series cao nhưng tránh reo hò khi đối thủ đánh hỏng. Nhiều cơ thủ và khán giả châu Âu coi việc cổ vũ sau cú đánh hỏng giống như ăn mừng thất bại của đối phương, thay vì ủng hộ tay cơ yêu thích.

Tranh cãi tại TP HCM bắt nguồn chính từ khác biệt đó. Một fanpage billiard Hà Lan mô tả khán giả Việt Nam là phi thể thao, vì reo hò sau khi cơ thủ nước ngoài Eddy Merckx đánh hỏng trong trận bán kết gặp Chiêm Hồng Thái. Dù nhận xét này gây phản ứng, nó vẫn phản ánh khá đúng tư duy lâu đời trong carom phương Tây.

"Vỗ tay lớn khi một cơ thủ đánh hỏng không phù hợp trong thế giới billiard", bài đăng có đoạn. "Họ làm giảm giá trị trận đấu và thiếu tôn trọng cơ thủ đó. Ban tổ chức đáng ra phải can thiệp".

Những khán giả Việt Nam có thể giải thích rằng việc reo hò như vậy là để động viên tâm lý cơ thủ chủ nhà. Vì đối thủ đánh hỏng cũng đồng nghĩa Hồng Thái được trở lại bàn đấu. Dù vậy, truyền thông Hà Lan chỉ ra rằng Merckx khó chịu ra mặt vì phản ứng của khán giả tại nhà thi đấu Nguyễn Du.

Merckx hai lần vô địch thế giới và sở hữu 14 danh hiệu World Cup, đứng thứ năm mọi thời. Ông cũng đã nhiều lần tới Việt Nam thi đấu, đặc biệt là ở World Cup, từ năm 2015. Cơ thủ Bỉ hai lần vô địch tại TP HCM, năm 2017 và 2022.

Chia sẻ với VnExpress, Merckx từ chối chỉ trích khán giả Việt Nam ở giải vừa qua tại TP HCM. "Vì là trải nghiệm cá nhân, tôi không muốn vướng vào tranh luận trên mạng xã hội", ông nói. "Ai cũng có thể có ý kiến riêng, và tôi muốn đứng ngoài chuyện đó".

Tuy nhiên, chính trong cộng đồng billiard phương Tây cũng tồn tại một luồng quan điểm khác. Huyền thoại Hà Lan Dick Jaspers cho rằng bài viết của fanpage Hà Lan đã phóng đại quá mức. Ông nhận xét khán giả Việt Nam "cực kỳ cuồng nhiệt", và cho rằng họ vẫn im lặng khi cơ thủ chuẩn bị thực hiện cú đánh.

Quan điểm của Jaspers phản ánh một thay đổi lớn trong billiard hiện đại. Nhiều người muốn carom thoát khỏi hình ảnh quá nghiêm trang và khó tiếp cận. Tài khoản Glenn Van Laere viết trên Facebook: "Carom cần kiểu khán giả cuồng nhiệt như vậy để tồn tại".

Có những môn khác đòi hỏi sự tập trung cao như ném phi tiêu hay pool 9 bi, khán giả dần liên tục hò reo, tạo không khí như lễ hội thể thao. Ngay cả cờ vua cũng bắt đầu khuyến khích khán giả tạo ra tiếng ồn lớn, tại những sự kiện đặc thù như World Cup thể thao điện tử.

Carom 3 băng do một người Mỹ có tên Wayman Crow McCreery sáng lập và truyền bá ở nửa sau thế kỷ 19, sau đó lan truyền sang châu Âu. Môn này ban đầu được coi là dành cho tầng lớp quý tộc, nên không khí cổ vũ cũng cần trang nghiêm và cơ thủ cũng ăn mặc trang trọng. Dù vậy, những yếu tố này có thể là một phần nguyên nhân khiến carom khó phổ biến thời đương đại.

Trên mạng xã hội Reddit, nhiều người chơi billiard cũng cho rằng carom 3 băng quá khó và khô khan với khán giả phổ thông. Trong một chủ đề về lý do carom không phổ biến, tài khoản Signal-Mention-1041 viết: "Tôi không ghét carom. Môn này đòi hỏi kỹ năng ấn tượng, nhưng xét về mặt giải trí thì khá buồn tẻ và không dễ hấp dẫn công chúng".

Tài khoản specialfliedlice thì viết: "Carom 3 băng mang màu sắc quý ông. Nhiều cơ thủ chuyên nghiệp tóc bạc, đeo nơ, tạo cảm giác hơi cổ điển và thiếu ngầu trong mắt giới trẻ".

Tài khoản Mmmmichael4 cũng có chung quan điểm: "Carom từ gốc rễ là môn dành cho tầng lớp quý tộc, người giàu và giới nhàn rỗi. Còn pool thuộc tầng lớp lao động, nên phổ biến trong quán bar".

Nhiều ý kiến còn cho rằng carom đang phát triển mạnh ở Hàn Quốc nhờ mô hình giải trí hiện đại, với khán giả trẻ, quán bar và không khí sôi động hơn truyền thống châu Âu. Hàn Quốc thậm chí còn tạo ra một giải đấu tầm cỡ thế giới gọi là PBA, để cạnh tranh Liên đoàn billiard thế giới (UMB) mang tính truyền thống. PBA có tiền thưởng còn cao hơn UMB, nên có thể thu hút nhiều cơ thủ chuyển liên đoàn sang thi đấu.

Điều đó cho thấy tranh cãi về reo hò khi đối thủ đánh hỏng phản ánh sự khác biệt giữa hai cách nhìn về billiard. Một bên xem carom là thể thao quý tộc, và sự im lặng là biểu hiện của tôn trọng và đẳng cấp.

Bên còn lại muốn billiard trở thành môn giải trí hiện đại, giàu cảm xúc, gần với bóng đá, ném phi tiêu hoặc MMA hơn là snooker. Ngay cả trong snooker, khán giả cũng phải giữ trật tự nghiêm ngặt. Theo nhiều cơ thủ châu Âu, carom truyền thống cũng nên như vậy.

Chính Jaspers cũng giải thích rằng vấn đề nằm ở sự khác biệt trong văn hóa cổ vũ, không phải vì thiếu tôn trọng. Có thể với nhiều khán giả châu Âu, tiếng reo hò sau cú đánh hỏng vẫn là điều khó chấp nhận trong carom. Nhưng ở Việt Nam, sự cuồng nhiệt lại là dấu hiệu cho thấy môn thể thao này đang bước ra khỏi không gian truyền thống để tiếp cận công chúng rộng hơn.

Nguồn: vnexpress.net