Đạo diễn Xuân Phượng ra hồi ký về khát vọng sống

Đạo diễn 97 tuổi ra mắt sách tại Hội Nhà văn TP HCM, sáng 29/5. Tác phẩm là dòng hồi tưởng của bà về chặng đường bắt đầu làm phim tài liệu chiến tranh ở tuổi 37, sau khi chuyển nghề từ bác sĩ sang đạo diễn.

Bà nhớ khi quay phim trong địa đạo Củ Chi, hầm bị sập vì bom đạn, người ở trên phải dùng các ống tre dài cắm xuống lòng đất để chuyền từng chút không khí cho người bị vùi bên dưới. Một lần khác, bà đỡ đẻ cho một sản phụ giữa rừng sâu, trong điều kiện thiếu thốn gần như mọi thứ. Người mẹ ấy thoát chết nhờ được can thiệp kịp thời và nhờ khát vọng sinh tồn mãnh liệt.

Với đạo diễn, những trải nghiệm ấy khiến bà tin rằng ngay cả khi bị dồn vào hoàn cảnh tăm tối nhất, con người vẫn không từ bỏ khát vọng sống. "Sách còn là mơ ước được tự do và niềm tin được sống đàng hoàng trong chiến tranh. Dù ở hoàn cảnh nào, người Việt Nam vẫn chứng minh được giá trị và sức sống bền bỉ của mình", bà nói.

Đạo diễn Xuân Phượng cho biết năm 1967, nghề phóng viên chiến trường vô cùng nguy hiểm. Khi biết bà từ bỏ vị trí bác sĩ ở Bộ Ngoại giao để chuyển sang làm công việc này, nhiều bạn bè đã cho rằng đó là một quyết định điên rồ. Tuy nhiên, theo bà, bất kỳ ai từng chứng kiến sự khốc liệt của chiến tranh, sự can trường và tinh thần giữ từng tấc đất của người dân, đều sẽ có mong muốn được chung tay, chia sẻ với họ.

PGS.TS Bùi Thanh Truyền - Chủ tịch Hội đồng Lý luận - Phê bình Hội Nhà văn TP HCM - đánh giá cuốn sách khắc họa chân dung sống động của đạo diễn, một con người "tha thiết yêu cuộc sống, yêu đất nước và con người". "Khác những tác phẩm trước, cuốn hồi ký lần này cho thấy chiều sâu chiêm nghiệm và khả năng 'đối diện với chính mình' của tác giả. Bà Xuân Phượng có trí nhớ đặc biệt, nhưng điều đáng quý hơn là tinh thần sống an nhiên vẫn hiện diện trong từng trang viết", ông nói.

Theo bà Trịnh Bích Ngân - Chủ tịch Hội Nhà văn TP HCM, việc đạo diễn Xuân Phượng ra mắt sách ở tuổi gần 100 là "một kỳ tích của sức sáng tạo". "Cái tên Chân cứng đá mềm là lời khẳng định rằng trước thời gian, tuổi tác, nghịch cảnh, nếu lòng người đủ vững vàng, đôi chân đủ kiên định, 'đá' cũng phải 'mềm'", bà đánh giá.

Ông Trần Đình Ba - Phó giám đốc, Phó Tổng biên tập Nhà xuất bản Tổng hợp TP HCM - nhận định cùng với hai cuốn hồi ký trước đó, tác phẩm tạo thành một hành trình ký ức xuyên suốt nhiều giai đoạn trong cuộc đời đạo diễn. Theo ông, giá trị hồi ký không chỉ nằm ở câu chuyện cá nhân mà còn ở cách tác giả tái hiện chiều dài lịch sử, văn hóa và đời sống dân tộc thông qua trải nghiệm cụ thể.

Bà Xuân Phượng sinh năm 1929, theo kháng chiến chống Pháp từ năm 16 tuổi. Ngoài viết văn, bà từng thực hiện hàng loạt phim tài liệu mang tính thời sự, phản ánh những sự kiện chiến sự tại chiến trường Campuchia, biên giới phía Bắc. Những bộ phim bà thực hiện gồm: Việt Nam và chiếc xe đạp (1974), Tôi viết bài ca hồi sinh (1979), Khi tiếng súng vừa tắt (1975), Khi những nụ cười trở lại (1976), Hai tiếng quê hương (1978).

Năm 2021, hồi ký Gánh gánh gồng gồng, ghi lại quãng đời thăng trầm của bà, đoạt giải Văn học TP HCM. Theo hội đồng chuyên môn, những trang viết làm sống dậy gần trọn một thế kỷ đau thương và bi hùng của đất nước. Nhà văn Bích Ngân - Chủ tịch Hội Nhà văn TP HCM - đánh giá các trang sách của bà mở ra câu chuyện quảng bá văn hóa Việt đến thế giới. Năm 2024, BBC bình chọn bà là một trong 100 gương mặt phụ nữ truyền cảm hứng nhất năm.

Nguồn: vnexpress.net