Cố tình viết dở, sai chính tả để chứng minh không dùng AI

Hoàng Nam, sinh viên năm cuối ngành marketing tại TP HCM, nhận thấy mọi người hiện nay khá nhạy cảm với những nội dung "trông hoàn hảo". "Một file trình chiếu chỉn chu, một đoạn mở đầu quá mượt, một báo cáo với các bước mạch lạc lập tức bị hỏi 'AI hả?'. Đúng AI thật, nên tôi thường để lại vài lỗi nhỏ sao cho tự nhiên hơn", Nam nói

Trong khi đó, WSJ dẫn câu chuyện của Sarah Suzuki Harvard, một cây bút chuyên nghiệp ở Mỹ, vốn không có khuynh hướng viết văn suồng sã, nhưng đang thay đổi. "Tôi sẽ dùng ngôn ngữ văn nói, kiểu như 'ê này, thật luôn đấy', hoặc thêm nhiều dấu chấm than. Dù khó chịu, tôi vẫn phải làm vậy để nghe giống con người", nhà sáng tạo nội dung 32 tuổi chia sẻ.

Harvard sợ bị nghĩ là dùng AI để soạn thảo, sau khi chứng kiến điều đó xảy ra với nhiều tác giả khác và phải nỗ lực chứng minh khía cạnh "con người" của mình. "Thật điên rồ. Mọi người đang đòi bằng chứng cho điều không thể chứng minh", cô nói.

Tương tự, Garrett Marcy, điều phối viên tài chính 28 tuổi ở Jacksonville, dùng AI hỗ trợ công việc. "Tôi không 'vô tội', ai cũng dùng thứ này thôi. Nếu bạn dùng nó soạn email thì cũng không phải mạo danh công trạng gì", anh cho biết.

Tuy nhiên, sau khi ra lệnh cho AI, Marcy vẫn chỉnh sửa để giữ giọng văn riêng, như loại bỏ dấu gạch ngang dài (em dash), đôi khi thay vào những câu tự viết dù biết dài dòng, thậm chí để lại lỗi chính tả.

Theo Andy O'Bryan, nhà đồng sáng lập cộng đồng trực tuyến dành cho các doanh nhân quan tâm đến AI, ngày càng nhiều người "phá" văn bản do AI tạo bằng cách thêm lỗi hoặc viết vài ba câu trúc trắc. "Nhiều khi đọc bài đăng trên nền tảng sáng tạo nội dung Substack hoặc blog của ai đó, bạn sẽ thấy giữa một đoạn văn hoàn hảo lại đột nhiên xuất hiện lỗi sai rõ ràng", ông cho hay.

Theo WSJ, khi văn bản AI tràn ngập Internet, nhiều người tìm cách phát hiện xem nhà sáng tạo nào đang sử dụng công nghệ này để sản xuất nội dung. Vì vậy, những tác giả vốn tự viết mọi tác phẩm và cả những người dùng chatbot trợ giúp đều phải học một kỹ năng mà trước đó họ chưa từng bận tâm: viết sao cho giống con người.

AI là cây bút giỏi vì được đào tạo trên kho tàng tác phẩm khổng lồ, từ văn học kinh điển đến những bài phê bình hiện đại. Các mô hình cũng được dạy để viết mạch lạc và tránh sự phức tạp không cần thiết. Dù vậy, việc quá chỉn chu và sử dụng lặp đi lặp lại các thủ pháp văn học có thể trở thành dấu hiệu nhận biết cho văn bản AI.

Theo Ivan Jackson, nhà sáng lập startup Writehuman, khi các mô hình ngày càng phát triển, việc phân biệt văn bản do bot viết trở nên khó khăn. Phần mềm của công ty anh chỉnh sửa văn bản AI để nghe giống người hơn, thậm chí ra các bản cập nhật hàng tháng để bắt kịp xu hướng. Tuy nhiên, Jackson cho biết, văn bản do chính con người viết lại ngày càng hay bị các công cụ phát hiện AI gắn cờ, có thể do mọi người vô thức bắt đầu sao chép phong cách của trí tuệ nhân tạo.

Sự lẫn lộn giữa văn bản AI và con người gây ra nhiều tranh cãi. Tháng 3, nhà xuất bản Hachette thu hồi cuốn Shy girl (Cô gái nhút nhát) sau cáo buộc một phần nội dung viết bằng AI, dù tác giả Mia Ballard khẳng định không trực tiếp sử dụng công nghệ này. Theo Ballard, một biên tập viên do cô thuê đã dùng công cụ AI để xử lý ấn bản đầu tiên của tiểu thuyết.

Vài năm qua, nhiều trường học và giáo viên cũng sử dụng phần mềm phát hiện AI nhằm tìm ra học sinh gian lận, nhưng hiệu quả không ổn định. Theo ABC News, năm 2024, Đại học Công giáo Australia (ACU) ghi nhận hơn 5.000 vụ nghi ngờ vi phạm học thuật liên quan đến sử dụng AI, nhưng khoảng 1/4 số này sau đó được minh oan vì Turnitin, phần mềm kiểm tra đạo văn phổ biến, gặp lỗi.

Theo Slate, nghiên cứu của một chuyên gia từ Trường Kinh doanh Quốc tế Hult cho biết, Đại học Bang Montclair (Mỹ) từng hướng dẫn giảng viên coi ngữ pháp quá tốt là điểm đáng ngờ. Nhà trường đưa ra lời khuyên: "Các bài luận do AI viết thường chuẩn xác bất thường về ngữ pháp, cách dùng từ và biên tập".

Bất chấp lời tán dương về công nghệ trí tuệ nhân tạo, một số nghiên cứu chỉ ra hiện tượng "kỳ thị người dùng AI" vẫn tiếp diễn. Khảo sát của Đại học Duke năm 2025 cho thấy, nhiều người tin đồng nghiệp sẽ nghĩ họ lười biếng và kém cỏi nếu dùng AI, khiến họ ngại tiết lộ việc này.

Từ đó, trào lưu "viết dở" để chứng minh không dùng AI ra đời, dù không phải ai cũng ủng hộ. Tuần trước, người dùng Akhil Salim bày tỏ sự phản đối trên nền tảng sáng tạo nội dung Medium: "Dạo này, tôi nhận thấy một xu hướng trong văn bản trực tuyến. Đó là mọi người cố tình viết với nhiều lỗi chính tả, lỗi ngữ pháp cơ bản và kiểu chữ kỳ quặc để chứng tỏ họ không tạo văn bản đó bằng AI".

Theo Salim, một số tác giả thậm chí quảng bá lối viết dở như một điểm mạnh hoặc bằng chứng cho sự chân thật. "Bạn không thể biện minh cho kỹ năng ngôn ngữ yếu kém dưới danh nghĩa 'tính chân thực'. Xin đừng làm thế", anh nói.

Salim cho biết anh thậm chí không thể nhắn tin WhatsApp cho bạn bè theo phong cách lỗi như vậy, chưa nói đến bài đăng công khai. "Tôi thấy xu hướng đó phản cảm vì tôi tôn trọng cách diễn đạt đúng đắn, dù là tiếng Anh hay bất kỳ ngôn ngữ đẹp nào khác trên hành tinh này".

Nguồn: vnexpress.net