'Nếm mật nằm gai' săn ảnh chim quý rừng sâu

"Khi nhìn qua màn hình, chim trĩ sao đứng giữa bãi đất trống dưới tán cây lớn, tôi phấn khích tột độ", ông Đặng Ngọc Sâm Thương (56 tuổi) kể về khoảnh khắc chụp được loài chim nằm trong danh mục cực kỳ nguy cấp của Sách đỏ Việt Nam.

Con chim trong ảnh dài gần 2,5 m, bộ lông xám điểm đốm nhỏ li ti xen đen - trắng, mỏ đỏ nhạt. Phía sau gáy có chùm lông như mào, đặc biệt đuôi dài gấp bốn lần thân – cũng là loài có lông đuôi dài nhất thế giới.

Để có bức ảnh hiếm này, ông Thương trải qua hành trình kéo dài nhiều giờ. Đầu tháng 4, nhận tin từ một thợ rừng lấy mật – người am hiểu động vật quý hiếm – phát hiện dấu vết chim trĩ sao trong khu rừng ở Gia Lai, ông lập tức đặt chuyến bay sớm nhất, hạ cánh xuống sân bay Phù Cát lúc 9h hôm sau.

Từ đây, ông đi ôtô thêm ba giờ đến bìa rừng, rồi tiếp tục leo núi gần một giờ theo người dẫn đường. Điểm săn ảnh là một bãi đất trống nằm lọt dưới tán cây cao, xung quanh là các bụi cây rậm. Ở giữa có một vòng tròn đường kính khoảng 4 m, lẫn lông vũ – nơi được gọi là "bãi múa", chỗ con trống xòe đuôi, vẫy cánh để thu hút con mái vào mùa sinh sản.

Theo người thợ rừng, chim chỉ xuất hiện khoảng 17h và ở lại vài phút, nên ông Thương phải vào vị trí từ 15h. Ông cùng hai người đi cùng ngồi trong lều dã chiến phủ vải rằn ri, chỉ khoét một lỗ nhỏ để đưa ống kính ra ngoài. Thiết bị mang theo là máy Nikon Z9 cùng ống kính tiêu cự 600 mm.

Hai giờ chờ đợi trôi qua trong im lặng. Dấu hiệu đầu tiên là đàn sóc trên cây đột ngột chạy tán loạn, khu rừng trở nên yên ắng. Với loài trĩ kích thước lớn, khi xuất hiện thường khiến các loài nhỏ hơn lánh đi.

Ít phút sau, con trĩ trống từ tán cây bước ra bãi đất trống. Khoảnh khắc mục tiêu xuất hiện khiến ông vỡ òa, nhưng vẫn phải giữ bình tĩnh để không làm chim hoảng sợ. "Tôi bấm liên tục hơn 3.000 tấm, nhưng chỉ chọn được 1-2 ảnh ưng ý vì chim di chuyển nhanh, dễ bị che khuất", ông nói.

Sau khi có ảnh, ông chia sẻ thông tin với nhóm nhiếp ảnh gia tại TP HCM. Vài ngày sau, ông Thuần Võ (51 tuổi) – một thành viên trong nhóm – tìm đến khu rừng này.

Dù chuẩn bị kỹ và học hỏi kinh nghiệm, ông Thuần thất bại trong ngày đầu khi chim không xuất hiện. Sau một ngày băng rừng, hơn ba giờ chờ trong lều, ông buộc phải rút lui khi trời tối. Ngày hôm sau, ông tiếp tục quay lại từ 15h.

Để tránh làm xáo trộn môi trường sống của loài chim nhút nhát, ông không mang theo thức ăn, không dùng kem chống muỗi nhằm hạn chế mùi lạ. Máy ảnh được kết nối với điện thoại để duy trì hoạt động liên tục. Ông và bạn đồng hành ngồi yên, không trò chuyện, chịu đựng côn trùng cắn mà không tạo tiếng động.

Đúng khoảng 17h, con trĩ xuất hiện ở "bãi múa" như quy luật. Ông bấm máy hơn 1.000 tấm, nhưng khi xem lại chỉ có hơn chục ảnh rõ hình, và duy nhất một tấm trọn vẹn từ đầu đến chân. "Cảm giác như mọi công sức được đền đáp", ông nói.

Chuyến đi này chỉ là một trong hàng chục hành trình săn ảnh chim quý mà nhóm đã trải qua. Với ông Thuần Võ, đam mê bắt đầu từ năm 2018 với những loài phổ biến như sẻ, chào mào, rồi dần chuyển sang các loài hiếm ở những nơi khó tiếp cận như rừng ngập mặn, núi cao, rừng sâu.

Năm 2019, ông từng leo Fansipan để chụp khướu họng trắng nhưng gặp tai nạn khi bị cành cây đâm vào đùi, buộc phải quay về. Trên đường xuống, ông còn bị ngã từ sườn dốc, chấn thương nặng hơn và vỡ máy ảnh.

Đầu năm nay, ông quay lại chinh phục đỉnh núi gần 3.000 m để chụp loài chim đặc hữu trong Sách đỏ. Hành trình kéo dài 5 ngày, với hơn 15 giờ leo núi qua nhiều sườn dốc dựng đứng, gặp cả mưa đá.

Trong khi đó, ông Thương nhớ nhất chuyến đi Măng Đen (Kon Tum cũ) để săn ảnh khướu đuôi cụt đầu đỏ và khướu Konkakinh – loài được đặt theo Vườn quốc gia Kon Ka Kinh và đang bị đe dọa tuyệt chủng. Ông phải ở rừng 5 ngày, ăn mì gói và lương khô để tìm dấu vết. Loài chim này chỉ dài khoảng 10 cm, bay rất nhanh nên cơ hội chụp chỉ diễn ra trong 1-2 giây.

Để theo đuổi những hành trình này, các nhiếp ảnh gia phải rèn luyện thể lực nhiều tháng, học kỹ năng đi rừng và nghiên cứu đặc tính từng loài như môi trường sống, tập tính, đường di cư, tiếng hót. Nhiều chuyến đi cần thuê bird guide – người am hiểu điểu học – và porter dẫn đường.

Họ cũng đặt nguyên tắc bảo vệ môi trường lên hàng đầu: không tiết lộ vị trí cụ thể của loài quý hiếm để tránh săn bắt, dọn sạch rác thải và không xâm hại rừng. Khi các tổ chức bảo tồn như BirdLife hoặc Sách chim Việt Nam liên hệ, nhóm sẵn sàng cung cấp hình ảnh phục vụ nghiên cứu.

Theo các nhiếp ảnh gia, việc săn ảnh chim quý tốn kém cả về thiết bị, chi phí di chuyển và thời gian. Vì vậy, để duy trì đam mê cần nền tảng tài chính ổn định và sự ủng hộ từ gia đình. Hiện ông Thuần Võ, phụ trách kinh doanh của một công ty dược Hàn Quốc, đã sở hữu bộ sưu tập hơn 600 loài chim, trong đó có nhiều loài đặc hữu và cực kỳ nguy cấp.

Nguồn: vnexpress.net