Nỗi khổ bếp củi của người nghèo châu Á trong bão giá gas

Trong con hẻm nhỏ ở khu ổ chuột nam Delhi (Ấn Độ), Afshana Khatoon, 35 tuổi, nhóm đống củi nhỏ để nấu ăn. Cô vừa mất 6 giờ đi bộ nhặt cành khô dưới cái nắng 40 độ C. Vài tuần trước, bà mẹ bốn con này vẫn đun bếp gas.

Ấn Độ hiện nhập khẩu 60% nhu cầu khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), phần lớn đi qua eo biển Hormuz. Xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung, đẩy giá gas trên thị trường tự do tăng mạnh. Tiêu thụ LPG của Ấn Độ đã giảm 2,2 triệu tấn trong tháng 4.

Bình gas 5 kg nhà Khatoon hiện bỏ trống. Giá nạp LPG đã tăng gấp bốn lần. Chồng cô kiếm được 400-500 rupee (110.000-140.000 đồng) mỗi ngày, không đủ trả 1.000 rupee tiền gas cho một tuần. "Tôi không thể ăn uống đủ bữa và phải làm việc nhiều hơn. Cả ngày tôi chỉ nhặt củi và nấu nướng", Khatoon nói.

Dù chính phủ khẳng định nguồn cung không thiếu, Thủ tướng Narendra Modi tuần này đã kêu gọi người dân hạn chế sử dụng nhiên liệu. Theo Bộ trưởng Quốc phòng, dự trữ khí đốt của Ấn Độ chỉ còn đủ dùng trong 45 ngày.

Khói từ bếp củi bốc lên khiến Khatoon cay mắt, rát họng nhưng cô buộc phải chịu đựng để nấu xong bữa ăn. Việc người dân quay lại dùng nhiên liệu sinh khối đang dấy lên báo động về chất lượng không khí tại các thành phố của Ấn Độ. Nhiên liệu rắn như củi và than củi phát tán các chất ô nhiễm nguy hiểm gây ra các bệnh hô hấp mãn tính, ung thư phổi, đột quỵ và bệnh tim.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ô nhiễm không khí trong và ngoài nhà liên quan đến 6,7 triệu ca tử vong sớm mỗi năm. Phụ nữ và trẻ em là nhóm dễ tổn thương nhất.

Thủ đô Delhi vốn nằm trong nhóm các thành phố ô nhiễm nhất thế giới. Nhiều năm qua, chính quyền nỗ lực thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sạch như LPG và khí nén thiên nhiên (CNG) để giảm phát thải. Tuy nhiên, các nhà hoạt động môi trường lo ngại những tiến bộ này đang bị đảo ngược. Trước tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng, chính quyền Delhi đã tạm thời nới lỏng các hạn chế đối với việc sử dụng than và củi.

Tại Philippines, tình cảnh tương tự đang diễn ra khi 90% lượng LPG phụ thuộc vào nhập khẩu. Ở khu Aroma (Manila), Josephine Songalia, 25 tuổi, ngồi quạt bếp than.

Giá một bình gas nhỏ tại khu vực này đã tăng gấp ba, lên mức 600 peso (260.000 đồng). Việc nấu bằng than củi chỉ tốn 10 peso (hơn 4.000 đồng). "Tôi lo khói làm hại phổi, nhưng phải làm vậy để các con có cái ăn", người mẹ ba con nói.

Giá thực phẩm tăng cao cũng khiến gia đình Songalia nhiều bữa phải nhịn đói. "Sáng ra các con kêu đói, tôi bảo chúng uống cà phê vì không có đồ ăn", cô kể.

Tiêu thụ LPG tại Philippines đã giảm 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Chính quyền nước này vừa đình chỉ thuế tiêu thụ đặc biệt với LPG và dầu hỏa trong ba tháng nhằm hỗ trợ người dân.

Giáo sư Mylene G. Cayetano, Đại học Philippines, cho biết việc người dân tự sản xuất than củi giá rẻ quanh các vùng ven biển đang hủy hoại môi trường và gia tăng tro bụi trong không khí.

Trở lại nam Delhi, khi các bếp củi bắt đầu lên khói vào lúc hoàng hôn, bà Shanti, 75 tuổi, bắt đầu khó thở. Bà mắc bệnh phổi mạn tính nhưng vẫn phải nấu ăn bằng củi suốt hai tháng qua.

"Bác sĩ yêu cầu tôi tránh xa khói bụi, nhưng tôi không có sự lựa chọn khác", bà nói.

Nguồn: vnexpress.net